Додавання селену необхідне для підтримки здоров’я та високої продуктивності курчат-бройлерів і покращення смакових якостей та хімічного складу м’яса. Це сприяє підвищенню вмісту в грудних м’язах і м’язах стегна сухої речовини, протеїну та жиру, а також збільшує поживну та біологічну цінність м’яса птиці. Залишається проблемним питанням визначення оптимальної дози неорганічної форми селену у годівлі курчат-бройлерів. Мета дослідження – дослідити вплив різних доз селену (0,2 мг/кг, 0,3 і 0,4 мг/кг) на хімічний склад, енергетичну та біологічну цінність м’язової тканини курчат-бройлерів. Матеріалом дослідження слугували курчата-бройлери у кількості 40 голів. Птиця контрольної групи (10 голів) отримувала комбікорм відповідно періодам вирощування, а дослідних груп (30 голів) – комбікорм з додаванням різної кількості селеніту натрію: 2 група – 0,2 мг/кг, 3 – 0,3 мг/кг і 4 – 0,4 мг/кг. Використали чинні методики щодо визначення хімічного складу грудних і стегнових м’язів курчат-бройлерів, зокрема масової частки вологи, загального вмісту жиру, азоту, масової частки загальної золи. Уміст селену визначали за методом атомно-емісійної спектрометрії з індуктивно-зв'язаною плазмою, токсико-біологічну оцінку – за допомогою інфузорій Tetrachimena piriformis штаму WH14, енергетичну цінність – розрахунковим методом, відповідно до хімічного складу м’язової тканини. Встановили, що вміст жиру збільшувався у грудних м’язах курчат-бройлерів 2 дослідної групи на 0,1 % (p < 0,05), 3 – на 0,3 (p < 0,01) та 4 – на 0,3 % (p < 0,05) порівняно з контрольною групою. Показник енергетичної цінності грудних м’язів курчат-бройлерів 3 дослідної групи збільшився на 2,2 % (p < 0,05), а 4 – на 2,8 % (p < 0,05) порівняно з контрольною групою. Концентрація селену зростала в грудних м’язах курчат-бройлерів 2 дослідної групи на 21,7 % (p < 0,05), 3 – на 70 % (p < 0,01), 4 – на 106 % (p < 0,001) порівняно з контрольною групою. При цьому, концентрація селену у стегнових м’язах курчат-бройлерів 2 дослідної групи збільшилась на 12,9 % (p < 0,01), 3 – на 57,1 (p < 0,001), 4 – на 85,7% (p < 0,001) порівняно з контрольною групою. Отже, концентрація селену в м’язовій тканині грудних і стегнових м’язів залежить від дози цього мікроелементу у кормах. Якість м’яса курчат-бройлерів покращувалася з додаванням до комбікорму неорганічної форми селену у дозі 0,3 і 0,4 мг/кг
грудні та стегнові м’язи, хімічний склад, енергетична цінність, вміст селену, токсико-біологічна оцінка
[1] Mohamed, D.A., Sazili, A.Q., Teck Chwen, L., & Samsudin, A.A. (2020). Effect of microbiota-selenoprotein on meat selenium content and meat quality of broiler chickens. Animals, 10, article number 981. doi: 10.3390/ani10060981
[2] Bami, M.K., Afsharmanesh, M., Espahbodi, M., & Esmaeilzadeh, E. (2022). Effects of dietary nano-selenium supplementation on broiler chicken performance, meat selenium content, intestinal microflora, intestinal morphology, and immune response. Journal of Trace Elements in Medicine and Biology, 69, article number 126897. doi: 10.1016/j.jtemb.2021.126897.
[3] Sobolev, O.I. (2010). Recommendations for the use of selenium in feeding young meat poultry. Bila Tserkva.
[4] Hussein, E., & Selim, S. (2018). Efficacy of yeast and multi-strain probiotic alone or in combination on growth performance, carcass traits, blood biochemical constituents, and meat quality of broiler chickens. Livestock Science, 216, 153-159. doi: 10.1016/j.livsci.2018.08.008.
[5] Bakhshalinejad, R., Hassanabadi, A., & Swick, R.A. (2019). Dietary sources and levels of selenium supplements affect growth performance, carcass yield, meat quality and tissue selenium deposition in broilers. Animal Nutrition, 5, 256-263. doi: 10.1016/j.aninu.2019.03.003.
[6] Choi, Y.M., Nam, K.W., Choe, J.H., Ryu, Y.C., Wick, M.P., Lee, K., & Kim, B.C. (2013). Growth, carcass, fiber type and meat quality characteristics in large white pigs with different live weights. Livestock Science, 155(1), 123-129. doi: 10.1016/j.livsci.2013.02.009.
[7] Xue, J., Fang, C., Mu, R., Zhuo, R., Xiao, Y., Qing, Y., Tang, J., & Fang, R. (2022). Potential mechanism and effects of different selenium sources and different effective microorganism supplementation levels on growth performance, meat quality and muscle fiber characteristics of three-yellow chickens. Frontiers in Nutrition, 9, 869540. doi: 10.3389/fnut.2022.869540.
[8] Sun, L.H., Huang, J.Q., Deng, J., & Lei, X.G. (2019). Avian selenogenome: Response to dietary Se and vitamin E deficiency and supplementation. Poultry Science, 98(10), 4247-4254. doi: 10.3382/ps/pey408.
[9] Yang, J.C., Huang, Y.X., Sun, H., Liu, M., Zhao, L., & Sun, L.H. (2023). Selenium deficiency dysregulates one-carbon metabolism in nutritional muscular dystrophy of chicks. The Journal of Nutrition, 153(1), 47-55. doi: 10.1016/j.tjnut.2022.12.001.
[10] Surai, P.F., & Fisinin, V.I. (2014). Selenium in poultry breeder nutrition: An update. Animal Feed Science and Technology, 191, 1-15. doi: 10.1016/j.anifeedsci.2014.02.005.
[11] Wang, Ch.L., Xing, G.Z., Wang, L.S., Li, S.F., Zhang, L.Y., Lu, L., Luo, X.G., & Liao, X.D. (2021). Effects of selenium source and level on growth performance, antioxidative ability and meat quality of broilers. Journal of Integrative Agriculture, 20(1), 227-235. doi: 10.1016/S2095-3119(20)63432-3.
[12] Saleh, A.A., & Ebeid, T.A. (2019). Feeding sodium selenite and nano-selenium stimulates growth and oxidation resistance in broilers. South African Journal of Animal Science, 49(1), 176-184. doi: 10.4314/sajas.v49i1.20.
[13] Ahmad, H., Tian, J., Wang, J., Khan, M.A., Wang, Y., Zhang, L., & Wang, T. (2012). Effects of selenium on meat quality and antioxidant status of broilers. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 60(29), 7111-7120. doi: 10.1021/jf3017207.
[14] Mohamed, D.A., Sazili, A.Q., Teck Chwen, L., & Samsudin, A.A. (2020). Effect of microbiota-selenoprotein on meat selenium content and meat quality of broiler chickens. Animals, 10, article number 981. doi: 10.3390/ani10060981.
[15] DSTU 3136-2017. (2017). Agricultural poultry for slaughter. Specifications Kyiv: Derzhspozhivstandard of Ukraine.
[16] European Convention on the Protection of Vertebrate Animals Used for Research and Other Scientific Purposes. Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/go/994_137.
[17] On the Protection of Animals from Cruelty. Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/go/3447-15.
[18] DSTU ISO 1442:2005. (2007). Meat and meat products. Method for determining moisture content (control method). Kyiv: Derzhspozhivstandard of Ukraine.
[19] DSTU 8380:2015. (2017). Meat and meat products. The method of measuring the mass fraction of fat. Kyiv: Derzhspozhivstandard of Ukraine.
[20] DSTU ISO 937:2005. (2007). Meat and meat products. Determination of nitrogen content (control method). Kyiv: Derzhspozhivstandard of Ukraine.
[21] DSTU ISO 936:2008. (2008). Meat and meat products. Method for determining the mass fraction of total ash (ISO 936:1998, IDT). Kyiv: Derzhspozhivstandard of Ukraine.
[22] Boiago, M.M., Borba, H., Leonel, F.R., Giampietro-Ganeco, A., Ferrari, F.B., Stefani, L.M., & Alves de Souza, P. (2014). Sources and levels of selenium on breast meat quality of broilers. Food Technology, 44(9), 1692-1698. doi: 10.1590/0103-8478cr20131256.
[23] Juniper, D.T., Kliem, K.E., Lee, A., & Rymer, C. (2022). The effect of stocking rate and supplementary selenium on the fatty acid composition and subsequent peroxidisability of poultry muscle tissues. Animal, 16(3), article number 100459. doi: 10.1016/j.animal.2022.100459.
[24] Zhao, X., Xin, K., Sun, L., Qin, S., Liu, W., Ren, C., & Tang, D. (2023). Effects of increasing dietary sodium selenite and selenium yeast levels on growth. Food Science and Technology (Campinas), 43, article number e109822. doi: 10.1590/fst.109822.